9.SINIF
Trend

TARİH BİLİMİ

A.Tanımı; Tarih insan topluluklarının geçmişteki tüm faaliyetlerini inceleyen sosyal bir bilimdir. Bir olayın, tarihin konusu olabilmesi için;

  • Geçmişte yaşanması,
  • Yer ve zamanının belli olması,
  • Sebep- sonuç ilişkisinin bulunması,
  • Kaynaklara dayalı olması,
  • Merkezinde insanın bulunması gerekir.

B. Konusu: Geçmiş zamanda yer alarak insanı doğrudan veya dolaylı yoldan etkileyen tüm faaliyetler tarihin konusu kapsamına girmektedir. Özetle tarihin konusu insandır ve insanın olmadığı yerde tarih de olmaz.

Örnek: Yaşanılan bir pandemi salgını tarihin konusu olarak değerlendirilmez, fakat salgından insanların zarar görmesi tarihin konusunu oluşturur.

Tarih biliminin araştırma konusu içerisine giren iki önemli unsur olay ve olgudur.

Olay:  Geçmişte meydana gelen başlangıç ve bitiş tarihleri belirli olan gelişmelerdir. 

  • İstanbul’un Fethi, Malazgirt Savaşı, Talas Savaşı

Olgu:  Olayların ortaya çıkardığı uzun süreçli sonuçtur.

  • Yeniçağın Açılması, Anadolu’nun Türkleşmesi, Türklerin İslamiyet’i Kabulü

C.Tarihi Olayın Özellikleri

  • Etki ve sonuçları bakımından diğer olaylarla ilişkilidir.
  • Birden çok sebebi vardır.
  • Kesin yasaları yoktur.
  • Tekrarlanamaz.
  • Deney ve gözlem yapılamaz.
  • Pozitif bilimlere benzerlik göstermez.
  • Toplumları etkiler.
  • Genelleme yapılmaz.

D. Tarihçinin Olaylara Bakış Açısı

  • Olayları ele alırken tarihi bilgileri döneminin şartlarına göre değerlendirmelidir.( Uzun yıllar önce yaşanmış bir olayın bugünün bakış açısı ve değer yargılarıyla ele alınması doğru değildir)
  • Nesnel ve objektif(tarafsız)  olmalıdır.
  • Tarihsel bir araştırmayı mutlaka kaynaklar temel alarak gerçekleştirmeli ve olabildiğince kaynak çeşitliği yaratmalıdır.
  • Yaptığı araştırmalarda yer ve zaman kavramlarını kullanmalıdır.
  • Araştırmalarında tarihin alt dallarından ve yardımcı bilimlerden faydalanmalıdır.
  • Tarihi bilgilerin ulaşılan yeni kaynaklar veya mevcut kaynakların yeniden değerlendirilip yorumlanması ile değişkenlik gösterebileceğini bilmelidir.

E.Yöntemi:Tarih bilimi kendi özgü şartları ve çalışma yöntemleri diğer bilimlerden ayrılmıştır. Bu doğrultuda tarih  araştırmalarında sonuca ulaşılabilmesi için izlenilmesi gereken yöntemler şu şekildedir:

  1. Tarama (Kaynak Arama); Tarihin kendine özgü yöntemler ile bilimsel bilgiyi ortaya çıkarmak için kaynaklardan yararlanarak verilerin bulunma safhasıdır.
  2. Tasnif (Sınıflandırma); Elde edilen verilerin belirli bir düzen içinde çeşitli bölümlere ayrılmasıdır. Tarihçinin isteği üzerine veriler zamana, yere ve konuya göre sınıflandırılabilir.
  3. Tahlil (Çözümleme); Verilerin kaynak ve bilgi yönünden yeterliğinin kontrol edilmesidir.
  4. Tenkit (Eleştiri); Toplanan kaynakların gerçek ve doğruluğunun tespit edilmesidir. Bulunan veriler güvenilir bulunulursa araştırmalarda kaynak olarak kullanılır.
  5. Dış Tenkit: Kaynağın yazarı, basıldığı yer ve zamanı gibi unsurlara bakılarak belge değerinin olup olmadığının kontrol edilmesidir.
  6. İç Tenkit: Kaynağın içerisinde yer alan bilgilerin güvenilir olup olmadığı kontrol edilmesidir.
  7. Terkip (Sentez); Toplanan verileri bir araya getirerek sonuca gitme sürecidir.

F.Kaynak: Tarih bilimi için vazgeçilmez unsur olan kaynaklar yazıldıkları döneme göre ikiye ayrılır.

I. Elden Kaynaklar: Tarihî olayın geçtiği döneme ait her türlü bulgudur.

II.Elden Kaynaklar: Olayın geçtiği döneme yakın veya birinci elden kaynaklardan yararlanılarak meydana getirilen eserlerdir.

Tarihi kaynaklar ayrıca kullanılan malzemenin türüne ve cinsine göre kendi arasında sınıflandırılabilir.

  1. Yazılı kaynaklar: Ferman, mühür, para, gazete, hatıra, kitabe, yıllıklar, antlaşmalar vb.
  2. Sözlü kaynaklar: Destan, efsane, hikâye, şiir vb.
  3. Kalıntılar: Arkeolojik buluntular; taş, toprak, kemik,  fosiller madenden yapılmış eşyalar, mezarlar vb.
  4. Çizili, sesli ve görüntülü kaynaklar: CD, film, fotoğraf, resim vb

G. Diğer Bilimler İle İlişkisi:Tarihi olaylar diğer bilimler gibi ispatlanabilir deney kullanılabilir bir bilim değildir. Bu yüzden tümdengelim ve tümevarım yöntemleriyle kavranamaz. Bu durum tarihçinin çalışmalar yaparken farklı bilim dallarından yararlanmasını sağlamıştır.

  1. Kronoloji;  Zaman bilimidir geçmişteki  olay ve olguların zamanın tespit eder.
  2. Coğrafya;  Yer bilimidir, İnsan ve mekânın karşılıklı etkileşimi inceler.
  3. Diplomasi: Siyasi belgelerin cins, şekil ve içerik olarak değerlendirmesini yapar.
  4. Arkeoloji: Kazı bilimidir, toprak ve su altından kalıntıları ortaya çıkarır. Özellikle yazının olmadığı dönemlerin aydınlatılmasında büyük öneme sahiptir.
  5. Heraldik: Tarihte devletler tarafından kullanılan armaları inceler.
  6. Etnografya: Toplumların örf, âdet, gelenek ve yaşayışlarını inceler.
  7. Antropoloji; İnsan ırkını oluşumunu ve kültürlerinin gelişimini araştırır.
  8. Nümizmatik: Eski   paraları inceler
  9. Paleografya: Eski yazıları alfabeleri okunasını sağlar ve bunların zaman içerisindeki değişimlerini inceler.
  10. Filoloji: Dil bilimidir, dillerin tarihini, gelişimini ve değişimini inceler.
  11. Epigrafi: Kitabeleri inceler.
  12. Kimya: Kullandığı Karbon 14 metodu ile  tarihsel bulguların yaşının hesaplamasını sağlar.

  • Yasal Uyarı: Yayınlanan yazıların/içeriklerin tüm hakları “tarihbilgini.com” aittir.  Kaynak gösterilmeden  yazının/içeriğin tamamı yada bir kısmı kullanılamaz.
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.