10. SINIFTYT/AYT

Anadolu’da Moğol İstilası

Yassıçemen Savaşı (1230)

Türkiye Selçuklu Sultan I. Alâeddin Keykubad Moğol tehlikesine karşı Harzemşahlar ile ittifak yapmak istemiştir. Fakat Celâleddin Harzemşah Eyyubilerin elinde olan Ahlat’ı kuşatarak zapt etmesi ilişkileri bozmuştur.  Harzemşahların Selçukluları üzerine yürüyeceği  söylentisi ise iki devleti karşı karşıya getirmiştir. Erzincan yakınlarındaki Yassıçemen’de yapılan savaşı Türkiye Selçuklu Devleti kazanmıştır.  Ağır bir mağlubiyet alan Celâleddin Harzemşah savaş sonunda yanındaki az sayıda askerle kaçmış Harzemşahlar ise tekrardan toparlanamayarak yıkılış sürecine girmiştir.

  • Harzemşahların yıkılması ile Selçuklular ile Moğollar sınır komşusu olmuştur.

Giyasedin Keyhüsrev Dönemi

Sultan I. Alâeddin Keykubat’ın zehirlenerek öldürülmesi üzerine oğlu II. Gıyasettin Keyhüsrev hükümdar olmuştur. Yeni hükümdar babası Alaeddin Keykubad gibi devlet işlerini kontrolünü tam olarak sağlayamamıştır. Özellikle Veziri Sâdeddin Köpek’in etkisi ile Selçuklulara büyük hizmetleri olan devlet adamları ve beyler bertaraf etmesi merkezi otoritenin sarsılmasına yol açmıştır.

Baba İshak İsyanı (1240)

Moğol istilası sebebi ile Anadolu’ya gelen Türkmenler sosyal ve iktisadi olarak büyük sorunlar yaşamıştır. Türkmenlerin içinde bulunduğu bu süreç Baba İshak liderliğinde kısa sürede geniş bir coğrafya ‘ya yayılan dini ve sosyal içerikli isyan hareketine dönüşmüştür. Selçuklu ordusu tarafından güçlükle bastırılan isyan sonraki süreçte Anadolu’daki Moğol istilasının önünü açmıştır.

Kösedağ Savaşı (1243)

Baba İshak isyanı ile merkezi otoritesi zayıflayan Selçukluların eski gücünde olmadığına kanat getiren Moğollar Baycu Noyan komutanlığında Anadolu’yu istilaya girişmişlerdir.  Bu doğrultuda Anadolu’nun en önemli ticaret noktalarından olan Erzurum ele geçirilerek,  şehir yağmalanmış halk ise kılıçtan geçirilmiştir. II. Gıyaseddin Keyhüsrev durumu öğrenince Moğollar üzerine harekete geçmiştir. Kösedağ mevkiinde iki ordu arasında yapılan savaşta Moğolların sahte ricat taktiği sonucu öncü birlikleri imha edilen II. Gıyaseddin Keyhüsrev ’in savaş alanından kaçması ile Selçuklu ordusu bozguna uğramıştır.  Devlet hazinesi, ordunun bütün teçhizatı ve ganimetler ise Moğolların eline geçmiştir.

  • Moğollar Anadolu’yu istilaya devam etmiş Sivas, Kayseri ve Erzincan gibi Anadolu’nun önemli şehirleri yağmalamış halk kılıçtan geçirilmiştir.
  • Anadolu’da ekonomisi ve ticareti büyük ölçüde zarar görmüştür.
  • Türkiye Selçuklu devleti yıkılış sürecine girmiştir.
  • Türkiye Selçuklu Devleti vergi verdiği Moğollara tabi bir devlet haline gelmiştir.
  • Tahta çıkacak Sultanlar Moğollar tarafından belirlenmiştir.
  • Moğol baskısı sebebi ile Anadolu’daki Türk nüfusu batıdaki uç bölgelere yoğunlaşmıştır.
  • Selçuklulara bağlı beylikler bağımsız hareket etmeye başlamış, II. beylikler dönemi başlamıştır. (Osmanoğulları,Saruhanoğlu, Karesioğulları,Germiyanoğulları, Aydınoğullar)

1308’ II. Mesut ölmesi ile Selçuklu tahtına hiçbir hükümdar çıkarılamaması ile devletin varlığı son bulmuştur. Moğollar merkezden gönderdikleri valiler ile Anadolu’ya İlhanlı Devletinin yıkılmasına hâkim olmuşlardır.


Yasal Uyarı: Yayınlanan yazıların/içeriklerin tüm hakları “tarihbilgini.com” aittir.  Kaynak gösterilmeden  yazının/içeriğin tamamı yada bir kısmı kullanılamaz.

Daha Fazla Göster
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.