10. SINIF

Osmanlı Beyliğinin Kuruluşu

Kısa sürede büyük bir güç haline gelerek üç kıtada hâkimiyet sağlayan Osmanlı Devleti’nin kuruluş süreci kaynak yetersizliği sebebi ile yeterince aydınlatılmamıştır. Bu doğrultuda kurucuların menşei, hangi boya mensup olduğu,  beyliğin ne zaman kurulduğu vb. birçok konunun netliğe kavuşabilmesi amacıyla tarihçiler tarafından çeşitli görüşler belirtilmiştir.

  1.Menşei Meselesi

Ertuğrul Bey’in babasının Gündüz Alp ve Süleyman Şah olduğu şeklinde iki görüş vardır. Tarihçilerin ekseriyeti Gündüz Alp olduğunu belirtmiştir. Bu tezi destekler nitelikteki argüman ise Ertuğrul Gazi’nin oğullarından bir tanesinin adının Gündüz Alp olmasıdır. Süleyman Şah’ın ise Türkiye Selçuklu hükümdarı Kutalmışoğlu Süleyman Şah olduğu Osmanlıların, Anadolu beylikleri üzerindeki üstünlüğünü vurgulamak amacıyla kronik yazarlarınca özellikle gündeme getirildiği belirtilmiştir.

  • Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu ile ilgili en eski kaynak Ahmedî’nin “İskendernâme” adlı eseridir.

 2.Boy Meselesi

Tarihçilerin ekseriyetine göre Osmanlı Devleti Oğuzların Günhan soyunun Bozok kolunun Kayı boyuna mensuptur. Halil İnalcık bu görüşe aykırı olarak Osmanlıların Kayı boyuna mensubiyetini kabul etmemiştir. İnalcık’a göre Kayı tezi II. Murad zamanında Timur ve oğullarına karşı Osmanlı hanedanını yüceltmek için ortaya atılmış bir teoriden ibarettir.

  • Kuruluşu süreci hakkında bilgi veren ilk Osmanlı kroniklerinde olan Âşıkpaşazade bu bilgileri Yahşi Fakih’ten aldığını belirtmiştir.

 3.Ne Zaman Kurulduğu Meselesi

Osmanlı Devleti’nin kuruluş tarihi ile ilgili olarak yakın zamana kadar “1299” tarihi kabul edilirken günümüzde ise farklı tarihlere yönelik görüşler söz konusu olmuştur. Son olarak Halil İnalcık Koyunhisar savaşının gerçekleştiği 27 Temmuz 1302 tarihini Osmanlı Devleti’nin kesin kuruluş tarihi olarak belirtmiştir.  İnalcığa göre; Osman Bey kazandığı zaferle şöhreti her tarafa yayılmış ve bölgedeki gaziler onun bayrağı altına girmiştir. Bu doğrultuda hanedanlık karizması sağlanmış ve kendisinden sonra oğlu Orhan tartışmasız şekilde tahta çıkmıştır.

Kuruluş ile İlgili Görüşler

Osmanlılıların Anadolu’ya geliş tarihi ile ilgili kaynaklarda belirsizlik söz konusu iken, geliş serüvenleri ise Âşıkpaşazade ve Neşri gibi kaynaklarda yer almıştır. Fakat bu kaynakların kuruluştan çok sonraki zamanlarda kaleme alınması vermiş olduğu bilgilerin tartışılmasına sebep olmuştur. Bu sebeple kuruluş ile ilgili çalışmalar yapan Paul Wittek, Mehmet Fuat Köprülü ve Halil İnalcık gibi tarihçiler mevcut kronikler ve çağdaş kaynakları inceleyerek devletin kuruluşuna etki eden, gelişmesini sağlayan vb. faktörler ile ilgili çeşitli tezler öne sürmüştür.

  • İlk  Osmanlı kronikleri arasında yer alan Aşıkpaşazade’nin 1484’te Neşrinin ise 1492’ de eserini bitirdikleri tahmin edilmektedir.

Paul Wittek: Osmanlı Devleti’ni tarih sahnesine çıkaran dinamik gazâdır. “Gaza” ideolojisi çerçevesinde Ertuğrul Gazi, Osman Bey, Orhan Bey Türkmenleri kendi tarafına çekerek Rumeli’deki fetihler ile geniş bir alana yayılmıştır.

Halil İnalcık: Osmanlı Devleti Moğol hâkimiyetine girmeyen Türkmenlerin göçlerine bağlı oluşan nüfusu Gaza ideolojisi ile iyi yönlendirilerek kurulmuştur. Fakat Devletin kuruluşunu tamamen gazaya bağlamak doğru değildir.

Fuad Köprülü: Osmanlıların teşekkülündeki en önemli etken, XIII. ve XIV. yüzyıldaki Anadolu coğrafyasının sosyokültürel durumu ve bilhassa Müslüman- Türk nüfusun içinde barındırdığı dinî-meslekî zümreler ve bunların mayaladığı kültürel ortamdır.

Osmanlı Devletinin kuruluşu ile ilgili ortaya atılan farklı görüşler tarihi bilgilerin yeni kaynaklar vasıtası ile veya mevcut kaynakların yeniden değerlendirilip yorumlanması ile değişkenlik gösterebileceğini ortaya koymaktadır.


Yasal Uyarı: Yayınlanan yazıların/içeriklerin tüm hakları “tarihbilgini.com” aittir.  Kaynak gösterilmeden  yazının/içeriğin tamamı yada bir kısmı kullanılamaz.

Daha Fazla Göster
Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.